سازه نگهبان چیست؟

0

مقدمه

سازه نگهبان، سازه‌‌ایست که به منظور جلوگیری از ریزش گود و محافظت از آن مورد استفاده واقع می‌شود و دارای انواع مختلفی می‌باشد. از این سازه‌ها علاه بر ساختمان‌سازی در ساخت سد، پل، کانال، تونل و غیره نیز استفاده می‌شود. در این مقاله تلاش بر این شده است تا درباره سازه نگهبان اطلاعات مفیدی را خدمت شما ارائه بدیم. با فولاژ همراه باشید.

مسیرهای ارتباطی با فولاژ

تعریف

به سازه‌ای گفته می‌شود که شامل مجموعه‌ای از اجزای فلزی و غیر فلزی بوده و با هدف جلوگیری از ریزش دیواره‌های اطراف گود استفاده می‌شود. ایجاد شرایط امن در حین کار، حفاظت از جان انسان و حفاظت از تجهیزات و اموال از جمله اهداف اصلی این سازه به شمار می‌آید. سازه نگهبان دارای انواع مختلفی است که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.


انواع سازه نگهبان

سازه نگهبان بر اساس شکل چینش اجزا و مصالح به کار رفته، دارای انواع مختلفی است که هر کدام از آن‌ها با توجه به ویژگی‌های متفاوت خود در موارد مختلافی به کار برده می‌شوند. انواع مختلف سازه نگهبان به صورت زیر می‌باشد:

سازه نگهبان خرپایی

سازه نگهبان خرپایی یک روش سنتی و از رایج‌ترین روش‌های جلوگیری از ریزش در زمان گودبرداری‌های کم عمق به شمار می‌آید. برای اجرای این سازه در ابتدا بایستی چاه‌های کوچکی در محل اعضای قائم خرپا و در مجاورت جداره گود حفر شود. معمولا عمق‌ چاه‌های حفر شده از عمق گود مقدار کمی بیشتر است، زیرا نیاز است تا برای اجرای شمع انتهایی عضو قائم خرپا، فضایی در نظر گرفته شود. پس از آرماتوربندی شمع انتهایی، عضو قائم خرپا در داخل شمع قرار گرفته و عملیات بتن‌ریزی انجام می‌شود. سپس عملیات خاکبرداری در امتداد دیوار گود، با یک شیب مطمئن و قبل از قرار دادن عضو مایل انجام می‌شود. این فرایند خاکبرداری جهت تعبیه فونداسیون عضو مایل انجام می‌‌گیرد. در ادامه در محل خاکبرداری صفحه بیس پلیت (Base Plate) قرار می‌گیرد. پس از انجام تمامی مراحل، عضو مایل به نحوی قرار می‌گیرد که یک سر بر روی صفحه و سر دیگر به عضو قائم تکیه کند.

سازه نگهبان خرپایی

مزایا و معایب روش سازه نگهبان خرپایی

مزایا و معایب این روش به صورت زیر می‌باشد:

مزایا:

  • عدم نیاز به تجهیزات و وسایل پیچیده
  • انعطاف‌‌پذیری مناسب در زمان اجرا
  • ساده بودن
  • عدم نیاز به تخصص خاص
  • قابلیت استفاده دوباره از خرپاها

معایب:

  • اشغال فضای زیاد
  • مناسب نبودن در عمق‌های زیاد
  • سرعت اجرای پایین در مقایسه با سایر روش‌ها

سازه نگهبان دیوار دیافراگمی

یکی دیگر از روش‌های جلوگیری از ریزش و نشست گود، دیوار دیافراگمی است. این روش حدودا از اواسط قرن بیستم مورد استفاده قرار گرفته و کاربرد اصلی آن استفاده در گودبرداری‌های عمیق می‌باشد. جهت اجرای این سازه نگهبان، در قدم اول محل قرارگیری سازه بر روی دیوار گود و با استفاده از دستگاه‌های حفاری مخصوص، حفر می‌شود. همزمان با عملیات حفاری، گل بنتونیت و سیمان به دیوار تزریق می‌شود که به منظور جلوگیری از ریزش خاک دیواره حفاری شده انجام می‌شود. در مرحله بعد و در محل حفاری، یک شبکه آرماتوربندی از پیش ساخته شده قرار می‌گیرد. در مرحله آخر نیز ساخت این دیوار با عملیات بتن‌ریزی تکمیل می‌شود.

دیوار دیافراگمی

مزایا و معایب روش دیوار دیافراگمی

مزایا و معایب این روش که نسبتا روش جدیدی به شمار می‌آید به صورت زیر می‌باشد:

مزایا:

  • ایمنی بالا و مناسب
  • سرعت اجرای زیاد
  • مناسب برای گودبرداری‌های عمیق
  • دارای کاربرد دو منظوره، دیوار حائل دائمی و سازه نگهبان موقت

معایب:

  • هزینه بالای تجهیزات و عملیات گودبرداری
  • نیازمند افراد با مهارت و متخصص
  • اشغال فضای زیاد توسط ماشین آلات مورد استفاده

سازه نگهبان نیلینگ

روش نیلینگ که با نام روش میخ‌کوبی نیز شناخته می‌شود، یکی دیگر از انواع سازه‌های نگهبان بوده که با همان کاربرد یکسان محافظت از دیواره‌های گود، مورد استفاده قرار می‌گیرد. در روش نیلینگ یا میخ‌کوبی، دیواره‌های سطوح شیب‌دار و گودبرداری شده، به وسیله نیل‌‌ها یا همان میلگرد‌های فولادی به اصطلاح مسلح می‌شوند. در این روش نیل‌ها در فاصله‌های نزدیک بهم درون گمانه‌ها قرار می‌گیرند و پس از آن به وسیله دوغاب سیمان، داخل آن‌ها پر می‌شود تا از خوردگی میلگرد‌ها جلوگیری شود و همچنین انتقال نیرو بین خاک و میلگرد به درستی و بهتر انجام شود. برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره این روش، می‌توانید به مقاله همه‌چیز درباره نیلینگ مراجعه کنید.

نیلینگ در گودبرداری

سازه نگهبان به روش اجرای شمع

 شمع‌‌کوبی به روشی گفته می‌شود که در هنگام ضعف در ظرفیت باربری خاک و عدم توزیع مناسب بار در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش در مواقعی کاربرد پیدا می‌کند که لایه‌های سطحی خاک توانایی انتقال بار سازه را ندارند و نیاز است تا با بالا بردن ظرفیت باربری و یا انتقال نیرو به لایه‌های زیرین خاک، مقاومت سازه را افزایش دهیم. به طور کلی شمع‌کوبی یا شمع‌گذاری به روشی گفته می‌شود که به منظور افزایش پایداری خاک و ایجاد پی عمیق انجام می‌شود و در آن نیروهای مازاد به لایه‌های زیرین خاک که متراکم‌تر و از استحکام بالاتری برخوردار است منتقل می‌شود. علاوه بر موارد گفته شده این روش به عنوان سازه نگهبان نیز شناخته می‌شود. جهت دریافت اطلاعات بیشتر درباره این روش، می‌توانید مقاله شمع‌کوبی را مطالعه نمایید.

شمع کوبی

سازه نگهبان مهار متقابل

روش مهار متقابل یکی دیگر از روش‌های اجرای سازه نگهبان در گود‌های کم عمق و محیط شهری است که به نوعی ترکیبی از روش سپرکوبی و خرپا به حساب می‌آید. در روش مهار متقابل ابتدا دو طرف گود، چاهک‌های در فاصله‌های مشخص از یکدیگر حفر می‌شوند. طول این چاهک‌های حفر شده با عمق گود برابر و یا حدود 25 الی 35 درصد بیشتر از عمق گود است. پس از آن در داخل این چاهک‌ها، مطابق با نقشه‌های اجرایی و محاسبات صورت گرفته، پروفیل‌های فولادی یا بتنی قرار داده می‌شوند. طول پروفیل‌های استفاده شده معمولا به صورتی در نظر گرفته می‌شوند که قسمت انتهایی آن‌ها کمی بالاتر از تراز بالایی گود قرار بگیرد. در مرحله بعد قسمت بالایی هر دو پروفیل قائم نامبرده را به کمک خرپا یا تیر به یکدیگر متصل می‌کنند. این عمل موجب پایداری بیشتر پروفیل‌ها می‌شود. در مرحله آخر و پس از انجام مراحل گفته شده، عملیات گودبرداری به تدریج انجام می‌گیرد.
در صورت نیاز سیستم مهار متقابل در نقاط دیگر پروفیل‌های قائم اجرا می‌شود. همچنین اگر خاک قسمت مورد نظر خیلی ریزشی باشد، بایستی از الوار‌های چوبی در بین اعضای قائم نیز استفاده شود.

سازه نگهبان به روش مهار متقابل

مزایا و معایب روش مهار متقابل

مزایا و معایب این روش عبارت است از:

مزایا:

  • هزینه پایین 
  • سرعت بالای اجرا
  • عملکرد مناسب در اجرای کانال‌ها
  • امکان استفاده دوباره از المان‌ها
  • عدم تاثیر ریزش‌های موضعی بر کل فرایند گودبرداری

معایب:

  • استفاده از المان‌ها در تعداد بالا در صورت سست بودن خاک
  • دشوار بودن مهاربندی در عمق زیاد و طول‌های بیشتر از 10 متر

سازه نگهبان انکراژ

سازه نگهبان انکراژ که به نام‌های استرند و میل مهار نیز معروف است، از جمله روش‌های بسیار موثر و معتبر در پایدار‌سازی گود‌های عمیق و شیب‌ها به حساب می‌آید. مراحل اجرای این روش تا حدود بسیار زیاد به روش نیلینگ شباهت دارد. تفاوت این دو روش بدین صورت است که در روش نیلینگ از المان‌های پیش تنیده یا بدون تنیدگی استفاده می‌شود که بر خلاف روش انکراژ است.

انکراژ

تجهیزات مورد استفاده در روش انکراژ

وسایل مورد استفاده در روش انکراژ شامل موارد زیر می‌شود:

  • اسپیسر
  • سنترالایزر
  • سرانکر و گوه
  • لوله تزریق گروت
  • غلاف
  • کابل یا میله های فولادی

جهت مطالعه مزایا و معایب روش انکراژ و تفاوت‌های آن با روش نیلینگ بر روی لینک گذاشته شده کلیک کنید.

سازه نگهبان به روش سپرکوبی

روش سپرکوبی یا دیوار حائل سپر گونه از جمله روش‌های پایداری گود به شمار می‌آید که در آن از مقاطع فلزی و یا چوبی استفاده می‌شود. اجرای این روش بدین صورت است که پس از مشخص شدن محل دقیق اجرا، صفحات فلزی یا چوبی مورد نظر با استفاده از ماشین‌آلات مخصوص که معمولا بیل‌های مجهز به چکش هیدرولیکی یا پنوماتیک هستند، در عمق مورد نیاز کاشته می‌شوند. این ورق‌ها پس از کاشته شدن و اتصال به یکدیگر، یک دیواره پیوسته و مستحکم را تشکیل می‌دهند. پس از کاشته شدن سپر‌ها عملیات خاکبرداری را آغاز می‌کنیم و در زمانی که عملیات خاک‌برداری به عمق دلخواه رسید، اقدام به نصب تیرهای پشت‌بند افقی بر روی سپر‌ها می‌کنیم.

سازه نگهبان به روش سپر کوبی

مزایا و معایب روش سپرکوبی

مزایا و معایب این روش به صورت زیر است:

مزایا:

  • سرعت مناسب اجرا به دلیل سبک بودن پروفیل‌ها
  • انعطاف‌پذیری بالا به منظور طراحی در طول‌های مختلف
  • ایمنی مناسب
  • امکان استفاده مجدد
  • گزینه مناسب به منظور اجرای کانال‌های طولانی

معایب:

  • ضرورت استفاده از تجهیزات خاص
  • نیاز به نیروی کار متخصص و ماهر
  • ایجاد آلودگی صوتی در هنگام استفاده از چکش
  • دشوار بودن استفاده از پروفیل‌ها در محیط‌های سنگی
  • عدم کارکرد مناسب در عرض‌های زیاد

جمع‌بندی

در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با کاربرد سازه نگهبان آشنا کنیم و درباره هر یک از روش‌های اجرایی آن توضیحات مختصر و مفیدی خدمت شما کاربران فولاژ ارائه دهیم. جهت خرید و سفارش انواع محصولات فولادی و همچنین اطلاع از آخرین قیمت بازار بر روی لینک گذاشته شده کلیک کنید.

ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.