خاموت چیست؟

0

توجه به طراحی و فونداسیون سازه، یکی از مهم ترین عواملی است که در مقاوم بودن و استحکام بالای سازه حائز اهمیت است. رعایت استاندارد‌های لازم در اجرای ساختمان و همچنین مقاومت ساختمان در برابر بلایای طبیعی مانند زلزله نیز از جایگاه مهمی برخوردار می‌‌باشد. یکی از روش‌های مقاوم سازی ساختمان، استفاده از خاموت می‌باشد. از خاموت برای اولین بار در سال ۱۹۷۱و پس از زلزله ژاپن جهت افزایش مقاومت ساختمان و کاهش خسارت ناشی از بلایای طبیعی استفاده شد. با توجه به قرار گرفتن کشور ایران بر روی گسل و زلزله خیز بودن آن، استفاده از خاموت در ساختمان سازی، اجتناب ناپذیر است.
در ادامه به بررسی خاموت پرداخته و توضیحاتی را درباره آن ارائه خواهیم کرد.

خاموت

معمولا در پروژه‌های عمرانی از دو نوع میلگرد استفاده می‌شود، میلگرد طولی و میلگرد عرضی یا خاموت. میلگردهایی که در راستای تیر‌ها و ستون‌ها قرار می‌گیرد را میلگرد‌های طولی گفته و میلگرد‌هایی که عمود بر میلگرد‌های طولی در عرض تیر ها و ستون ها قرار گرفته است را میلگرد عرضی یا خاموت می‌گویند. 
با توجه به اینکه میلگرد‌های طولی استفاده شده در ساختمان، به تنهایی توانایی تحمل نیروهای کششی هنگام وقوع زلزله را ندارند. از خاموت (میلگرد عرضی) استفاده می‌شود تا استحکام سازه را در برابر این نوع نیروها افزایش دهند. در واقع خاموت به میلگرد خم  شده‌ای گفته می‌شود که با توجه به نوع قرار گیری خود در تیرها و ستون‌های بتنی، مقاومت ساختمان را در برابر نیروهای برشی و پیچشی افزایش می‌دهد.

انواع خاموت کدامند؟

خاموت‌ها با توجه به کاربرد و نوع استفاده در شکل‌ها و اندازه‌های مختلفی وجود دارند و تولید می‌شوند.دسته بندی خاموت‌ها به صورت زیر می‌باشد:

  • خاموت سنتی
  • خاموت معمولی
  • خاموت مارپیچ
  • خاموت ربات
  • خاموت سلولار

در ادامه با توجه به  توضیحات مختصری که درباره خاموت داده می‌شود، با تفاوت‌های انواع مختلف آن‌ آشنا می شوید.

خاموت سنتی

یکی از مهم ترین و پرکاربرد ترین نوع خاموت‌ها که در ساختمان سازی و پروژه‌های عمرانی استفاده می‌شود، خاموت سنتی می‌باشد. این خاموت ها معمولا با استفاده از اهرم و دست خم می‌شوند، زاویه خم آنها 90 درجه بوده و به شکل مربع به کار می‌روند.

خاموت معمولی

این خاموت نیز مانند خاموت سنتی در محل کار، توسط کارگران و با استفاده از دست و اهرم ساخته می‌شود، در واقع به صورت دستی خم کردن این نوع خاموت باعث می‌شود که در هر نوع و هر سایزی از ستون قابل استفاده باشد.

خاموت مارپیچ

برای تولید این نوع خاموت ها از دستگاه CNC استفاده می‌شود و نمی‌توان با دست و اهرم آنها را ساخت.

شماتیک خاموت مارپیچ

این نوع خاموت‌ها در طیف گسترده‌‌ای از ستون‌ها و اندازه‌ها قابل استفاده می‌باشند.

خاموت ربات

این نوع خاموت مانند خاموت مارپیچ توسط دستگاه CNC ساخته می‌شود ولی تفاوت آن با خاموت مارپیچ در ظاهر آن می‌باشد.

تصویر شماتیک خاموت ربات

در خاموت ربات مربعی در گوشه آن وجود دارد که این خاموت را از خاموت مارپیچ متمایز میکند.

خاموت سلولار

خاموت‌های سلولار، از جدیدترین و به روز ترین نوع خاموت‌ها می‌باشد که در بازار ایران از آنها استفاده می‌شود. این خاموت‌ها به شکل حلقه‌های بسته تولید می‌شوند که از تکنولوژی جدیدی به نام Pi-Systems در آنها استفاده شده است و مقاومت و استحکام بالایی را در محل استفاده شده به وجود می‌آورند.

شماتیک خاموت سلولار

این نوع خاموت‌ها هنوز در مرحله آزمایش قرار دارند و احتمالا در آینده بیشتر از این نوع خاموت خواهیم شنید.

تفاوت خاموت ساده و خاموت مهندسی چیست؟

در یک نوع دسته بندی دیگر خاموت‌ها را به دو دسته مهندسی و ساده تقسیم می‌کنند که تفاوت این دو دسته در نوع خم آن‌ها می‌باشد. خاموت‌های مهندسی دارای خم 45 یا 135 درجه می‌باشند ولی خاموت‌های ساده دارای خم 90 درجه هستند. یکی از تفاوت‌های مهم خاموت مهندسی و خاموت ساده توانایی تحمل بار و مقاومت آن می‌باشد. خاموت‌های ساده در برابر نیروهای وارد شده توسط زلزله مقاومت چندانی ندارند و  به راحتی باز و باعث ریزش بتن استفاده شده می‌شوند اما در مقابل، خاموت‌های مهندسی اجازه تخریب ستون به واسطه ریزش بتن را نداده و استحکام ساختمان را به خوبی تضمین می‌کنند، این نکته یکی از موارد مهمی است که معمولا به دلیل عدم آگاهی مناسب و همچنین سختی اجرا، در ایران رعایت نمی‌شود و خسارت‌های زیادی را ایجاد می‌کند.

نحوه استفاده از خاموت‌ها در انواع سازه

در ساختمان سازی، خاموت‌ها به دو نوع تنگ باز و تنگ بسته  تقسیم شده، که مدل طراحی سازه‌ها معلوم می‌کند از کدام نوع خاموت و به چه شکلی استفاده شود. خاموت تنگ باز در سه نوع تک شاخه (قلاب)، دو شاخه (رکابی) و یا چند شاخه مورد استفاده قرار می‌گیرد و خاموت تنگ بسته نیز با توجه به تعداد شاخه، کاربرد خاص خود را دارا می‌باشد. در مواقعی که نیروی پیچشی وارد شده زیاد باشد بهتر است از خاموت‌های تنگ بسته، به دلیل مقاومت بالا استفاده شود، نکته پر اهمیت در استفاده از این نوع خاموت، خم 135 درجه‌ای است که بخش انتهایی این محصول باید داشته باشد.

اهداف استفاده از خاموت

در مجموع استفاده از خاموت‌ها، اهداف زیر را دربر دارد:

  • پیشگیری از ترک‌های قطری، که ممکن است باعث خرابی در کل سازه شود
  • بالا بردن استحکام سازه در برابر نیروهای پیچشی، خزش، انقباض و کشش سطحی
  • افزایش عملکرد لنگر خمشی آغازین
  • جلوگیری از خم شدن میلگرد‌های طولی
  • جلوگیری از جا به جایی مقاطع طولی در زمان بتن ریزی
  • افزایش انعطاف پذیری ستون
  • ایجاد عملکرد بهتر در میلگرد‌های ستون

در ادامه به بررسی نکات اجرایی خاموت ها که اهمیت بسیاری دارند پرداخته و با بعضی از این موارد آشنا می‌شویم.

نکات مهم در رابطه با خاموت

در هنگام پیاده سازی و اجرای خاموت یکسری نکات اهمیت بالایی دارند که در صورت رعایت نشدن آنها، سازه دچار مشکل خواهد شد.

  • باید دقت شود که میلگرد‌های استفاده شده در خاموت، کارکرده و دست دو نباشند و رعایت این نکته در مقاومت بتن تاثیر بسیار زیادی دارد.
  • برای بستن خاموت‌ها به آرماتورهای طولی حتما باید از سیم آرماتوربندی استفاده شود.
  • میلگرد های استفاده شده برای تولید خاموت، نباید در دمای کمتر از 5 درجه خم شوند.
  • فاصله خاموت‌ها از یکدیگر باید حدودا به اندازه 20 سانتی متر باشد.
  • اگر نیاز به خم کردن دوباره خاموت‌ها می‌باشد، این عمل بایستی به شکل سرد و با استفاده از دستگاه مکانیکی انجام شود. 

قیمت خاموت

قیمت خاموت‌ها با توجه به سایز و نوع میلگرد استفاده شده متغیر می‌باشد. در واقع می‌توان گفت، بیشتر فاکتور‌هایی که در قیمت گذاری میلگرد مهم می‌باشد در اینجا نیز مهم و تاثیرگذار است. شما می‌توانید با استفاده از جدول‌های مربوطه در سایت فولاژ از قیمت روز میلگرد و همچنین وزن آن در تمامی کارخانه‌ها باخبر شوید و دسترسی آسانی به این نوع از اطلاعات داشته باشید.

ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.